Podaj hasło
    
CD Accord Sp. z o.o. English
e-mail
Firma Katalog Artyści Dystrybutorzy Kontakt Nowości
   
Katalog
< >






Paderewski był artystą romantycznym w pełnym znaczeniu tego słowa. Czy był "tylko" komponującym pianistą (podobnie jak inni wielcy artyści: Hofmann, Cortot, Kempf, Koczalski), niejako na marginesie swego zawodu? Jakie miejsce w jego życiu artystycznym zajmowała kompozycja? Wysokie oceny utworów Paderewskiego, zamieszczone w monografii Henryka Opieńskiego (pierwsze wydanie: 1929), wydają się nam dziś przesadne. Z innej jednak, znacznie bliższej perspektywy, oceniał je ich autor, zafascynowany żywą osobą wielkiego artysty. A jak my dzisiaj szacujemy kompozycje Paderewskiego? Zwłaszcza fortepianowe, nagrane na tej płycie, a dla stylu kompozytora reprezentatywne? Jak się mają do sztuki pianistycznej artysty? Czy są przeniknięte podobną siła muzyki, jaka biła z jego gry? Chyba nie. Co nie znaczy, że jest to twórczość marginalna. Ma i ona swoją wagę. Jest zapewne w stylu eklektyczna, ale eklektyzm pozytywnie pojęty jest, można powiedzieć, naturalnym środowiskiem muzyki co najmniej od XVIII wieku, znaczony tylko i wstrząsany twórczością paru geniuszy, wysoko wyrastających ponad przeciętny poziom. Pamiętając o tym, podkreślmy walory kompozycji fortepianowych Paderewskiego - przede wszystkim spontaniczność inwencji młodego twórcy: w Wariacjach op. 16 nr 3, Melodii op. 16 nr 2 (oba utwory z lat 1886-91), Kaprysie op. 14 (1889); urzekająco świeżą melodyjność, potoczystość narracji oraz energię wariacyjnego rozwijania formy. Wariacje urzekają mnogością odmian, ekscytują błyskotliwościa pianistycznej faktury i migotliwością kolorytu, sprawiają wrażenie powstałych z czystej radości komponowania, która i nam, słuchaczom, się udziela. W Melodii zaś daje się wysłyszeć subtelna reminiscencja poetyki Chopinowskich Nokturnów... Natomiast trzyczęściowa Sonata es-moll (z roku 1903), będąca obok Symfonii h-moll najokazalszą z instrumentalnych kompozycji Paderewskiego, to imponujący rezultat "zmagania się" kompozytora z problemami dużej formy w medium brzmieniowym fortepianu. Mamy tu do czynienia z fakturą gęstą, spolifonizowaną; z bogatą, maksymalnie rozwiniętą harmoniką, znaczoną częstymi modulacjami; z późnoromantycznym, niespokojnym ruchem motywów melodii; z rozwiniętą i zróżnicowaną dramaturgią formy: intensywnie ruchliwej w częściach skrajnych i kantylenowo spokojnej w części środkowej. Kontrasty, napięcia, zmiany i zaskoczenia - wszystko to określa cechy sonaty późnoromantycznej, wywodzącej się z Sonat Chopina, przeobrażonej u Liszta, podjętej i rozwijanej przez Brahmsa. I właśnie Brahmsowskiemu stylowi Sonat fortepianowych wydaje się ta Sonata Paderewskiego najbliższa. Ogólnie zaś wskazać możemy dwa miejsca stylistycznego zakorzenienia, dwa główne źródła stylistycznych tradycji fortepianowych utworów Paderewskiego, prezentowanych na tej płycie:
- pierwsze - w muzyce Chopina, jak również Liszta (który wszak w swej twórczości fortepianowej z Chopina się wywodzi);
- drugie - w romantycznej muzyce fortepianowej niemieckiej, od Schumanna do Brahmsa.


Bohdan Pociej